Onderhuidse puist: wat is het en wat kun je eraan doen?

Een pijnlijke bobbel onder je huid die maar niet lijkt weg te gaan? Wat veel mensen een onderhuidse puist noemen, voelt vaak anders dan een gewoon puistje. Je ziet soms vooral roodheid en zwelling, terwijl er geen wit kopje of duidelijke opening zichtbaar is.

Als huidtherapeut zie ik regelmatig dat juist deze puistjes veel frustratie veroorzaken. Ze kunnen pijnlijk zijn, dagen tot soms langer aanwezig blijven en de verleiding om eraan te zitten is groot. Toch is uitknijpen bij een diepe ontsteking juist één van de dingen waar ik het meest voor waarschuw.

In deze blog leg ik uit wat een onderhuidse puist is, waarom deze ontstaat, wat je zelf kunt doen en wanneer het verstandig is om verder te laten kijken.

Wat is een onderhuidse puist?

Met een onderhuidse puist bedoelen mensen meestal een diepere, pijnlijke ontsteking onder de huid. Je kunt een duidelijke bobbel voelen terwijl er aan het huidoppervlak nog weinig zichtbaar is. De plek kan rood, gevoelig en gezwollen zijn en heeft vaak geen wit kopje.

Bij acne kunnen diepere ontstekingen bijvoorbeeld bestaan uit noduli of cysten. Die ontstaan dieper in de huid dan oppervlakkige mee-eters, papels of pustels en kunnen daardoor ook pijnlijker zijn.

Niet iedere pijnlijke onderhuidse bobbel is automatisch een cyste. Daarom gebruik ik in deze blog vooral de praktische term onderhuidse puist.

Hoe herken je een onderhuidse puist?

Vaak herken je hem aan een combinatie van:

• een voelbare bobbel onder de huid;
• roodheid of zwelling;
• gevoeligheid of pijn bij aanraken;
• geen duidelijk wit kopje;
• de plek kan langere tijd aanwezig blijven;
• soms trekt de ontsteking vanzelf weer weg en soms komt deze later dichter naar het huidoppervlak.

Dat laatste is belangrijk: een onderhuidse puist hoeft niet open te gaan om te herstellen. Probeer hem daarom niet zelf uit te knijpen of door te prikken.

Hoe ontstaat een onderhuidse puist?

Acne ontstaat wanneer onder andere talg en dode huidcellen zich ophopen in een haarfollikel. Wanneer daarbij een ontstekingsreactie dieper in de huid ontstaat, kan een pijnlijke knobbel of cyste ontstaan.

Factoren zoals talgproductie en hormonen kunnen hierbij een rol spelen. Wanneer iemand regelmatig meerdere diepe ontstekingen krijgt, kijk ik daarom niet alleen naar één individueel puistje, maar naar het totale acnebeeld.

Wil je beter begrijpen hoe talg, verstopping en ontsteking samen acne veroorzaken? Lees dan ook mijn artikel over de oorzaak van acne.

Wat te doen tegen een onderhuidse puist?

Mijn belangrijkste advies is misschien ook het minst spannende:

blijf er zoveel mogelijk vanaf.

Wat ik in de praktijk heel vaak zie, is dat mensen een diepe puist koste wat kost proberen uit te knijpen. Zeker wanneer er geen wit kopje of opening zichtbaar is, wordt er steeds harder gedrukt in de hoop dat er toch iets uitkomt.

Juist dat kan de huid extra beschadigen. Diepe ontstekingen hebben van zichzelf al een grotere kans op littekenvorming en het uitknijpen of steeds opnieuw aanraken van acne kan dat risico verder verhogen.

Soms neemt zo'n ontsteking vanzelf weer af zonder dat de huid open hoeft te gaan. Dat is uiteindelijk veel gunstiger dan een puist forceren en daarbij omliggend huidweefsel beschadigen.

Dus: een onderhuidse puist behandelen vraagt daarom meestal juist om terughoudendheid: niet forceren, de huid rustig houden en beoordelen hoe de ontsteking zich ontwikkelt.

Mijn advies bij één pijnlijke onderhuidse puist

Ik zou het in de meeste gevallen eenvoudig houden:

1. Niet uitknijpen of doorprikken.
2. Houd je normale huidverzorging rustig en mild.
3. Een warme, vochtige doek kan helpen om een diepe puist dichter naar het huidoppervlak te laten komen. Gebruik hiervoor steeds een schone doek.
4. Gebruik niet opeens meerdere agressieve zuren of uitdrogende producten.
5. Een hydrocolloïde pimple patch kan vooral handig zijn om de plek te beschermen en te voorkomen dat je er telkens aan zit. Patches zijn doorgaans zinvoller wanneer de plek dichter aan het oppervlak ligt of al open is.

Kun je een onderhuidse puist uitknijpen?

Mijn advies is om een diepe onderhuidse puist zonder zichtbaar wit kopje niet uit te knijpen of door te prikken.

Juist bij dit soort puisten zie ik in de praktijk vaak dat mensen blijven voelen en drukken omdat ze het idee hebben dat er “iets uit moet”. Wanneer er geen duidelijke opening aan het huidoppervlak zit, is er meestal weinig wat je op dat moment kunt uitknijpen. Door steeds harder te drukken kun je de huid juist extra beschadigen.

Daarnaast kunnen diepe ontstekingen meer kans geven op langdurige roodheid, pigmentvlekjes en littekenvorming. Wanneer je daar zelf veel aan blijft zitten, vergroot je de kans dat de huid onnodig beschadigd raakt.

Komt de puist na verloop van tijd wel duidelijk naar het huidoppervlak of opent deze vanzelf? Behandel de plek dan voorzichtig en hygiënisch. Probeer vooral niet door te blijven drukken wanneer er niets meer gemakkelijk uitkomt.

Mijn voorkeur blijft: forceer zo min mogelijk. Soms is het beste wat je kunt doen de huid tijd geven om de ontstekingsreactie zelf tot rust te laten komen.

Hoe lang blijft een onderhuidse puist zitten?

Dat verschilt per persoon en per ontsteking. Een onderhuidse puist kan langer aanwezig blijven dan een oppervlakkig puistje, omdat de ontsteking dieper in de huid zit.

Soms merk je dat de bobbel langzaam kleiner en minder pijnlijk wordt zonder dat er ooit een wit kopje ontstaat. In andere gevallen komt de ontsteking na verloop van tijd dichter naar het huidoppervlak.

Probeer in die periode niet iedere paar dagen een nieuw actief product op de plek te smeren. Zeker wanneer je verschillende zuren, spot treatments of uitdrogende producten met elkaar combineert, kun je de huid juist geïrriteerder maken.

Een rustige en consequente routine is vaak belangrijker dan zoveel mogelijk proberen!

Wat als een onderhuidse puist niet weggaat?

Blijft een plek langdurig aanwezig, wordt deze steeds groter of krijg je regelmatig meerdere diepe en pijnlijke ontstekingen? Dan zou ik er niet eindeloos zelf mee blijven experimenteren.

Bij terugkerende diepe acne is het belangrijk om naar het totale huidbeeld te kijken. Hoe vaak ontstaan de ontstekingen? Op welke plekken? Zijn er duidelijke patronen? Gebruik je producten die de huid mogelijk irriteren? En zijn er bijvoorbeeld hormonale veranderingen geweest?

Wanneer diepe ontstekingen blijven terugkomen of wanneer er littekens beginnen te ontstaan, kan het verstandig zijn om advies te vragen aan een huidtherapeut, huisarts of dermatoloog. Soms is alleen huidverzorging dan niet voldoende.

Onderhuidse puist op de kin: spelen hormonen mee?

Diepe puisten komen regelmatig voor rond de kin en kaaklijn. Vooral bij volwassen vrouwen vraag ik in de praktijk daarom ook naar de menstruatiecyclus en het starten, stoppen of wisselen van hormonale anticonceptie.

Toch betekent een onderhuidse puist op de kin niet automatisch dat er sprake is van hormonale acne. De locatie van een puist alleen is daarvoor niet voldoende.

Wanneer diepe ontstekingen steeds op dezelfde plek terugkomen én je bijvoorbeeld merkt dat ze rond dezelfde fase van je menstruatie verergeren, kan dat wel een reden zijn om verder naar hormonale factoren te kijken.

Heb je vooral last van terugkerende puistjes rond de onderste helft van je gezicht? Dan kan het interessant zijn om ook te lezen over puistjes op de kin en kaaklijn en hormonale acne.

Helpt salicylzuur bij een onderhuidse puist?

Salicylzuur is een ingrediënt dat ik graag gebruik bij een vette en acnegevoelige huid, vooral wanneer iemand last heeft van verstopte poriën en mee-eters.

Bij een zeer diepe, volledig gesloten en pijnlijke ontsteking verwacht ik echter niet dat één lokaal product de puist plotseling laat verdwijnen. Een onderhuidse puist zit simpelweg dieper dan een oppervlakkige verstopping.

Salicylzuur kan wel onderdeel zijn van een goede routine om verstoppingen en nieuwe onzuiverheden te helpen beperken. Wanneer de puist dichter bij het huidoppervlak komt, kan een gericht product binnen de totale routine eveneens interessant zijn.

Mijn advies is daarom om niet alleen te kijken naar “wat kan ik op deze ene puist smeren?”, maar vooral naar de vraag waarom je huid vaker verstoppingen of ontstekingen ontwikkelt en hoe je de gehele routine daarop kunt afstemmen.

Wat ik als huidtherapeut vaak zie bij onderhuidse puisten

Wat ik regelmatig in de praktijk zie, is dat mensen diepe ontstekingen koste wat kost proberen leeg te krijgen.

Er wordt gevoeld, gedrukt, gekrabd en soms dagenlang opnieuw geprobeerd om iets uit de huid te krijgen. Uiteindelijk raakt de plek steeds geïrriteerder en wordt het wondje soms groter dan de oorspronkelijke puist.

Ik zie cliënten die achteraf vooral spijt hebben dat ze niet van hun huid zijn afgebleven. Op plekken waar veel is geknepen of gekrabd kunnen langdurige rode of donkere vlekjes ontstaan en soms ook littekens.

Juist bij grotere en diepere ontstekingen vind ik het daarom extra belangrijk om verdere beschadiging te voorkomen.

Mijn advies: probeer niet iedere onderhuidse puist zelf te “repareren”. Soms is niets forceren juist de beste behandeling voor je huid.

Wanneer professionele hulp inschakelen?

Een enkele onderhuidse puist komt regelmatig voor en hoeft niet direct een reden tot zorgen te zijn.

Ik zou wel professionele hulp overwegen wanneer:

• je regelmatig meerdere diepe en pijnlijke ontstekingen krijgt;
• dezelfde ontstekingen steeds terugkomen;
• de acne duidelijk littekens achterlaat;
• de plekken langdurig aanwezig blijven;
• je huid ondanks een passende en consequente routine niet rustiger wordt;
• de acne veel invloed heeft op hoe je je voelt of hoe je met je huid omgaat.

Een huidtherapeut kan samen met jou naar de huid, je routine en mogelijke patronen kijken. Bij ernstigere of aanhoudende ontstekingsacne kan daarnaast een huisarts of dermatoloog nodig zijn.

Veelgestelde vragen over onderhuidse puisten

Kan een onderhuidse puist vanzelf verdwijnen?

Ja. Een onderhuidse ontsteking kan kleiner worden en uiteindelijk verdwijnen zonder dat deze ooit open hoeft te gaan. Dat is ook één van de redenen waarom ik adviseer om niet automatisch te proberen hem uit te knijpen.

Kan ik een pimple patch gebruiken op een onderhuidse puist?

Dat kan, maar verwacht bij een volledig gesloten en diepe puist niet hetzelfde effect als bij een oppervlakkig puistje. Een hydrocolloïde pimple patch vind ik vooral prettig om de plek af te schermen, zodat je er minder snel aan zit.

Komt de puist dichter naar het huidoppervlak of is deze al open, dan kan een patch beter aansluiten op waar hydrocolloïde patches voor bedoeld zijn.

Waarom krijg ik steeds onderhuidse puisten?

Terugkerende diepe puisten kunnen verschillende factoren hebben. Denk aan een acnegevoelige huid, verhoogde talgproductie, verstoppingen, hormonale invloeden en de manier waarop de huid wordt verzorgd.

Wanneer je ze regelmatig krijgt, vind ik het daarom belangrijker om naar het patroon en het totale huidbeeld te kijken dan telkens alleen dat ene puistje te behandelen.

Conclusie: wat kun je het beste doen bij een onderhuidse puist?

Een pijnlijke onderhuidse puist kan ontzettend verleidelijk zijn om uit te knijpen, maar juist bij een diepe ontsteking is geduld vaak belangrijk.

Laat de plek zoveel mogelijk met rust, houd je huidverzorging mild en consequent en probeer de huid niet te overbelasten met allerlei spot treatments en zuren tegelijk.

Komt de ontsteking vanzelf naar het huidoppervlak, behandel de plek dan voorzichtig en hygiënisch. En krijg je regelmatig meerdere diepe ontstekingen of ontstaan er littekens? Dan is het verstandig om verder te laten kijken.

Als huidtherapeut kijk ik bij acne daarom nooit alleen naar één puistje. De beste aanpak begint wat mij betreft met begrijpen waarom jouw huid steeds onrustig wordt en vervolgens een routine kiezen die daarbij past.