Hormonale acne: oorzaken, herkennen en behandelen

Last van puistjes rond je kin of kaaklijn die steeds terugkomen, bijvoorbeeld rond je menstruatie? Dan kunnen hormonale schommelingen een rol spelen. Hormonen kunnen invloed hebben op onder andere de talgproductie en daarmee bijdragen aan het ontstaan of verergeren van acne.

Als huidtherapeut zie ik regelmatig vrouwen die ook na de puberteit last blijven houden van acne. Vooral veranderingen rondom de menstruatiecyclus en het starten, stoppen of wisselen van hormonale anticonceptie zijn voor mij belangrijke onderwerpen om tijdens de anamnese naar te vragen.

Toch betekent acne rond je kin of kaaklijn niet automatisch dat je hormonale acne hebt. De locatie is slechts één stukje van de puzzel. In deze blog leg ik uit hoe hormonen invloed kunnen hebben op acne, welke signalen interessant zijn om op te letten en wat je zowel met skincare als daarbuiten kunt doen.

Wat is hormonale acne?

Hormonale acne is acne waarbij hormonale veranderingen een belangrijke rol spelen. Hormonen kunnen de activiteit van de talgklieren beïnvloeden. Wanneer meer talg wordt geproduceerd en poriën verstopt raken, kunnen mee-eters, puistjes en ontstekingen ontstaan.

Bij volwassenen zien we acne regelmatig terug op de onderste helft van het gezicht, bijvoorbeeld rond de kin en kaaklijn. De puistjes kunnen oppervlakkig zijn, maar er kunnen ook diepere en pijnlijke ontstekingen ontstaan.

Belangrijk om te weten is dat je aan de plaats van puistjes alleen niet met zekerheid kunt vaststellen dat hormonen de oorzaak zijn. Puistjes op de kin betekenen dus niet automatisch dat je ‘hormonale acne’ hebt.

Heb je vooral last van terugkerende puistjes op deze plek? Lees dan ook mijn artikel over puistjes op je kin en kaaklijn.

Hoe weet je of je hormonale acne hebt?

Er is geen simpele thuistest waarmee je kunt bepalen of acne hormonaal is. Wel zijn er patronen die erop kunnen wijzen dat hormonale veranderingen een rol spelen.

Denk bijvoorbeeld aan acne die:

• regelmatig rond dezelfde fase van je menstruatie verergert;
• vooral voorkomt rond de kin, kaaklijn en onderste helft van het gezicht;
• op volwassen leeftijd ontstaat of blijft bestaan;
• verandert tijdens of na een zwangerschap;
• verandert na het starten, stoppen of wisselen van hormonale anticonceptie;
• bestaat uit terugkerende, soms diepere en pijnlijke ontstekingen.

Heb je naast acne ook andere klachten die mogelijk met hormonen samenhangen, zoals een sterk onregelmatige menstruatie of opvallende veranderingen in haargroei? Dan is het verstandig dit met je huisarts te bespreken. Een arts kan beoordelen of verder onderzoek naar een mogelijke hormonale oorzaak nodig is.

Waar let ik als huidtherapeut op?

Bij volwassen vrouwen met acne vraag ik vrijwel altijd naar de menstruatiecyclus en het gebruik van hormonale anticonceptie. Is iemand recent gestart, gestopt of gewisseld? Is de cyclus veranderd? En lijkt de acne rond een bepaald moment van de maand consequent erger te worden?

Vooral wanneer het ontstaan of verergeren van de acne samenvalt met zo'n hormonale verandering, word ik alerter op een mogelijke hormonale component. In mijn ervaring zitten de ontstekingen bij deze groep regelmatig rond de onderste helft van het gezicht, met name de kin en kaaklijn.

Ik trek daar tegelijkertijd niet te snel conclusies uit. Ook bij een regelmatige cyclus kunnen hormonen invloed hebben en acne op de kin is op zichzelf geen bewijs voor een hormonale oorzaak. Wanneer er geen duidelijke relatie zichtbaar is, kijk ik juist breder naar bijvoorbeeld de gebruikte skincare, talgproductie, comedonen, medicatie en andere factoren.

Oorzaken van hormonale acne

Hormonale acne ontstaat wanneer hormonale veranderingen invloed hebben op processen in de huid, zoals de talgproductie. Vooral androgenen, hormonen die zowel bij mannen als vrouwen voorkomen, kunnen de talgklieren stimuleren. Een hogere talgproductie kan bijdragen aan verstopte poriën en het ontstaan van puistjes en ontstekingen.

Hormonen zijn overigens maar één onderdeel van het ontstaan van acne. Wil je eerst begrijpen wat er precies in de huid gebeurt bij het ontstaan van een puistje? Lees dan ook wat de oorzaak van acne is.

Menstruatiecyclus

Hormonale schommelingen gedurende de menstruatiecyclus kunnen ervoor zorgen dat acne op bepaalde momenten van de maand verergert. Veel vrouwen merken bijvoorbeeld dat ze vlak voor of rond hun menstruatie meer puistjes krijgen, vaak rond de kin en kaaklijn.

Stoppen of veranderen van hormonale anticonceptie

Ook het starten, stoppen of wisselen van hormonale anticonceptie kan invloed hebben op acne. Sommige vormen van hormonale anticonceptie kunnen acne verminderen, waardoor puistjes na het stoppen weer kunnen terugkomen of tijdelijk kunnen verergeren. Hoe de huid reageert verschilt sterk per persoon.

Zwangerschap en andere hormonale veranderingen

Tijdens een zwangerschap en in andere levensfasen waarin hormoonspiegels veranderen, kan ook de huid veranderen. Bij sommige mensen verbetert acne, terwijl anderen juist meer last krijgen van puistjes.

PCOS en hormonale acne

Bij PCOS (polycysteus-ovariumsyndroom) kunnen verhoogde androgeenspiegels een rol spelen. Acne kan daardoor één van de klachten van PCOS zijn. Andere mogelijke klachten zijn bijvoorbeeld een onregelmatige menstruatie en overmatige haargroei. Acne alleen is geen aanwijzing genoeg om te concluderen dat iemand PCOS heeft.

Hormonale acne behandelen: wat kun je doen?

Hormonale acne behandelen vraagt vaak om een combinatie van de juiste huidverzorging en, wanneer nodig, professionele of medische begeleiding. Hoewel hormonale veranderingen een rol kunnen spelen bij het ontstaan van acne, kun je met huidverzorging wel factoren aanpakken die bijdragen aan onzuiverheden, zoals verstopte poriën, overtollig talg en ophoping van dode huidcellen.

Wat je het beste kunt doen tegen hormonale acne hangt af van de ernst van je acne, je huidtype en de mogelijke onderliggende oorzaak. Een consequente routine is daarbij belangrijker dan steeds wisselen tussen verschillende producten.

Een fout die ik vaak zie bij hormonale acne

Bij hormonale acne zie ik regelmatig twee uitersten. Sommige mensen blijven iedere paar weken van skincare wisselen, op zoek naar dat ene product dat de hormonale oorzaak kan oplossen. Anderen denken juist: “Het komt door mijn hormonen, dus skincare heeft toch geen zin.”

Ik ben het met beide niet helemaal eens. Skincare verandert je hormoonhuishouding niet, maar dat betekent niet dat je niets voor de huid zelf kunt doen. Ook wanneer hormonen een trigger zijn, spelen processen zoals talgproductie, verstopping van poriën en ontsteking in de huid nog steeds een rol.

Daarom vind ik een eenvoudige, passende en vooral consequente routine juist belangrijk. Tegelijkertijd moet je bij hardnekkige volwassen acne bereid zijn om verder te kijken dan alleen de badkamerkast.

Kies voor een milde huidverzorgingsroutine

Een goede routine voor een acnegevoelige huid hoeft niet ingewikkeld te zijn. Reinig je gezicht één tot twee keer per dag met een milde cleanser en vermijd agressief scrubben. Te veel exfoliëren of meerdere sterke actieve ingrediënten tegelijkertijd gebruiken kan de huid irriteren en de huidbarrière verstoren.

Kies daarnaast voor huidverzorgingsproducten die passen bij een vette, onzuivere of acnegevoelige huid. Introduceer nieuwe actieve ingrediënten geleidelijk en kijk hoe je huid hierop reageert.

Salicylzuur bij hormonale acne

Salicylzuur is een BHA (beta-hydroxyzuur) dat exfolieert en in de poriën kan doordringen. Het helpt opgehoopte dode huidcellen te verwijderen en verstopte poriën tegen te gaan.

Salicylzuur kan daarom een goede toevoeging zijn wanneer hormonale acne gepaard gaat met een vette huid, mee-eters, verstopte poriën en puistjes. Het behandelt de hormonale oorzaak zelf niet, maar kan wel helpen om de zichtbare onzuiverheden in de huid aan te pakken.

Niacinamide bij een onzuivere huid

Niacinamide, ook wel vitamine B3 genoemd, is een interessant ingrediënt voor een onzuivere en acnegevoelige huid. Het ondersteunt de huidbarrière en heeft kalmerende eigenschappen.

De combinatie van niacinamide en salicylzuur is daarom interessant binnen een routine voor een onzuivere huid: salicylzuur exfolieert en helpt verstopte poriën tegen te gaan, terwijl niacinamide de huidbarrière ondersteunt.

Skinfixer tip: De Skinfixer Acne Nachtcrème combineert 2% salicylzuur met 5% niacinamide en is ontwikkeld voor de vette en onzuivere huid. Zo combineer je twee actieve ingrediënten binnen één stap van je avondroutine.

Bekijk de Skinfixer Acne Nachtcrème

Huidverzorgingsroutine bij hormonale acne

Een uitgebreide routine met veel verschillende producten is niet noodzakelijk. Houd het liever eenvoudig en consequent.

Ochtend:

• Reinig je huid mild of spoel je gezicht met water, afhankelijk van wat je huid nodig heeft.
• Gebruik een passende dagcrème of moisturizer.
• Breng een breedspectrum zonbescherming van minimaal SPF 30 aan.

Avond:

• Verwijder make-up en zonnebrand en reinig je huid.
• Gebruik vervolgens je verzorgende of actieve product, bijvoorbeeld een product met salicylzuur en/of niacinamide.
• Gebruik actieve ingrediënten geleidelijk wanneer je huid hier nog niet aan gewend is.

Praktijkcase: acne na het stoppen met de pil

Een vrouw van 29 jaar had sinds ongeveer een halfjaar duidelijk meer last gekregen van acne. In dezelfde periode was ze gestopt met de anticonceptiepil. Haar menstruatie was sindsdien onregelmatig en vooral rond haar menstruatie ontstonden er meer puistjes en ontstekingen rondom haar kin.

Haar routine vóór de aanpassing

Omdat ze bang was dat skincare haar huid verder zou verergeren, gebruikte ze juist zo min mogelijk producten. Ze waste haar gezicht onder de douche met een blok zeep en gebruikte daarnaast alleen een dagcrème.

Wat mij als huidtherapeut opviel, was dat er waarschijnlijk meerdere factoren meespeelden. De timing van de klachten, het stoppen met hormonale anticonceptie, haar onregelmatige cyclus en het terugkerende patroon rondom de menstruatie waren voor mij redenen om rekening te houden met een mogelijke hormonale invloed. Tegelijkertijd zag ik ook ruimte om haar dagelijkse huidverzorging milder en consistenter te maken.

Wat hebben we aangepast?

We hielden haar routine bewust eenvoudig: een milde gezichtsreiniger, de Skinfixer Dagcrème in de ochtend en de Skinfixer Nachtcrème in de avond.

Het doel was niet om steeds meer actieve ingrediënten toe te voegen, maar juist om een passende routine te kiezen en deze consequent vol te houden.

Na vijf weken kwam het kantelpunt

De eerste weken merkte zij nog weinig verschil. Rond de vijfde week gaf ze aan dat haar huid duidelijk rustiger begon te worden. De ontstekingen die nog ontstonden waren volgens haar minder groot en rode plekjes na puistjes verdwenen naar haar ervaring sneller.

Haar acne was daarmee niet volledig verdwenen. Rond haar menstruatie ontstond nog af en toe een puistje.

Juist dat vind ik belangrijk om te benoemen: verbetering van de huid betekent niet automatisch dat een mogelijke hormonale invloed daarmee verdwenen is.

Uit één individuele praktijkcase kunnen we bovendien niet vaststellen welk deel van de verandering kwam door de aangepaste huidverzorging, het natuurlijke verloop na het stoppen met anticonceptie of andere factoren.

Mijn kijk als huidtherapeut

Ook wanneer hormonen waarschijnlijk meespelen, kan een consequente en passende skincare-routine waardevol zijn voor de huid. Skincare verandert de onderliggende hormoonhuishouding echter niet. Bij aanhoudende cyclusproblemen of andere hormonale klachten vind ik het daarom belangrijk om verder te kijken dan alleen de huid.

Dit is één individuele praktijkervaring. Resultaten en huidreacties kunnen per persoon verschillen.

Let op voeding en leefstijl

Er bestaat geen specifiek dieet waarmee je hormonale acne gegarandeerd kunt laten verdwijnen. Voeding is bovendien niet bij iedereen de oorzaak van acne. Er zijn wel aanwijzingen dat een voedingspatroon met een hoge glycemische belasting bij sommige mensen invloed kan hebben op acne.

Ook rondom specifieke voedingsmiddelen bestaan veel vragen. Zo krijg ik regelmatig de vraag of chocolade puistjes veroorzaakt. In mijn artikel over chocolade en acne leg ik uit wat we daar op dit moment wel en niet over weten.

Probeer vooral gevarieerd te eten en wees voorzichtig met extreme diëten en supplementen die online worden aangeprezen als oplossing voor hormonale acne. Supplementen zijn niet automatisch nodig en behandelen niet zomaar de onderliggende hormonale oorzaak.

In mijn adviezen kijk ik wel graag naar het totaalplaatje. Slaap, stress, beweging en een gevarieerd voedingspatroon vind ik belangrijke onderdelen van een gezonde leefstijl, maar ik presenteer ze niet als één bewezen oplossing voor hormonale acne.

Voldoende slaap, regelmatige beweging en het beperken van langdurige stress zijn goede gewoontes voor je algemene gezondheid, maar zie ze niet als vervanging voor een passende behandeling van acne.

Wanneer professionele hulp inschakelen?

Heb je veel diepe of pijnlijke ontstekingen, ontstaan er acne-littekens of blijft je acne ondanks een consequente huidverzorgingsroutine aanhouden? Dan is het verstandig om professionele hulp in te schakelen.

Een huidtherapeut kan adviseren over passende huidverzorging en mogelijke behandelingen. Bij ernstige of aanhoudende acne kan een huisarts of dermatoloog beoordelen of een medische behandeling nodig is.

Heb je naast acne ook andere klachten die mogelijk wijzen op een hormonale verstoring, zoals een sterk onregelmatige menstruatie of opvallende veranderingen in haargroei? Bespreek dit dan met je huisarts. Die kan beoordelen of verder onderzoek naar een mogelijke hormonale oorzaak nodig is.

Veelgestelde vragen over hormonale acne

Gaat hormonale acne vanzelf over?

Dat verschilt per persoon en hangt af van de oorzaak. Acne die samenhangt met tijdelijke hormonale veranderingen, bijvoorbeeld na het stoppen of wisselen van hormonale anticonceptie, kan na verloop van tijd verminderen. Bij andere mensen blijft hormonale acne langer aanwezig of komt het regelmatig terug, bijvoorbeeld rond de menstruatie.

Blijft de acne aanhouden, wordt deze ernstiger of ontstaan er littekens? Dan is het verstandig om professioneel advies in te winnen.

Hoe kom je van hormonale acne af?

Er bestaat helaas geen standaardoplossing waarmee iedereen volledig van hormonale acne afkomt. De juiste aanpak hangt onder andere af van de ernst van de acne en de factoren die eraan bijdragen.

Een goede basis bestaat uit een consequente huidverzorgingsroutine met producten die geschikt zijn voor de acnegevoelige huid. Ingrediënten zoals salicylzuur kunnen helpen om verstopte poriën en onzuiverheden tegen te gaan. Bij aanhoudende of ernstige hormonale acne kan aanvullende behandeling door een huidtherapeut, huisarts of dermatoloog nodig zijn.

Wat helpt het beste tegen hormonale acne?

Een combinatie van een passende huidverzorgingsroutine en, indien nodig, professionele behandeling geeft vaak de beste aanpak. Vermijd agressief scrubben en het tegelijkertijd gebruiken van veel verschillende actieve ingrediënten.

Bij een vette en onzuivere huid kunnen ingrediënten zoals salicylzuur en niacinamide een goede aanvulling zijn. Salicylzuur helpt verstopte poriën tegen te gaan, terwijl niacinamide de huidbarrière ondersteunt.

Kan stress hormonale acne veroorzaken?

Stress is niet automatisch de oorzaak van hormonale acne, maar kan acne bij sommige mensen wel verergeren. Stress beïnvloedt verschillende processen in het lichaam en kan ook invloed hebben op ontstekingsprocessen en de huid.

Voldoende slaap, beweging en ontspanning zijn daarom goede gewoontes voor je algemene gezondheid en kunnen onderdeel zijn van een bredere aanpak van acne.

Kan acne erger worden na het stoppen met de pil?

Ja, je huid kan veranderen nadat je stopt met hormonale anticonceptie. Bepaalde vormen van hormonale anticonceptie kunnen acne tijdens het gebruik verminderen. Na het stoppen kan acne daardoor opnieuw zichtbaar worden of veranderen. Hoe sterk dit gebeurt en hoelang het duurt verschilt per persoon.

Waarom zit hormonale acne vaak op de kin en kaaklijn?

Acne die onder invloed staat van hormonale factoren wordt bij volwassen vrouwen relatief vaak gezien rond de onderste helft van het gezicht, waaronder de kin en kaaklijn. De locatie alleen is echter niet voldoende om vast te stellen dat acne hormonaal is. Het patroon rondom bijvoorbeeld de menstruatiecyclus en veranderingen in anticonceptie geeft meer informatie.

Is hormonale acne anders dan gewone acne?

Hormonale acne is geen volledig afzonderlijke vorm van acne die je alleen aan de locatie van puistjes kunt herkennen. Wel kunnen bepaalde patronen erop wijzen dat hormonale veranderingen een rol spelen.

Denk bijvoorbeeld aan acne die regelmatig rond dezelfde fase van de menstruatie verergert, op volwassen leeftijd blijft bestaan of verandert na het starten, stoppen of wisselen van hormonale anticonceptie.

Hormonale acne komt vaak voor rond de kin, kaaklijn en onderste helft van het gezicht, maar de locatie alleen is onvoldoende om vast te stellen dat hormonen de oorzaak zijn.

Conclusie

Hormonale acne kan hardnekkig zijn, maar er zijn verschillende manieren om de huid onder controle te krijgen. Hormonale veranderingen kunnen invloed hebben op de talgproductie en daarmee bijdragen aan het ontstaan of verergeren van acne. Tegelijkertijd spelen ook processen in de huid, zoals verstopte poriën en ontstekingen, een belangrijke rol.

Daarom is een consequente huidverzorgingsroutine een goede basis. Kies voor milde reiniging, vermijd overmatig scrubben en gebruik actieve ingrediënten die passen bij een onzuivere huid, zoals salicylzuur en niacinamide.

Verwacht niet binnen enkele dagen resultaat. Geef je huid de tijd om aan een routine te wennen en beoordeel het effect over een langere periode. Heb je veel pijnlijke ontstekingen, ontstaan er littekens of blijft de acne ondanks een goede routine aanhouden? Dan is het verstandig om advies te vragen aan een huidtherapeut, huisarts of dermatoloog.

Wil je je huidverzorgingsroutine aanpakken? Bekijk dan de Skinfixer Acne bundel ontwikkeld voor de vette en onzuivere huid.